Mijn Humanisme; een pleidooi voor een levend humanisme

Omschrijving

In het voorjaar van 2024 heb ik samen met studenten een nieuwe bijeenkomstenreeks opgezet op de Universiteit voor Humanistiek, genaamd café Mijn Humanisme. Tijdens deze bijeenkomsten wordt een inspirerende humanist geïnterviewd over diens humanisme en met name over hoe het humanisme deze persoon inspireert in het dagelijks leven en in belangrijke levenskeuzes. Het interview eindigt met een prikkelende vraag aan het publiek over iets waar de gast op dit moment in het leven mee worstelt. In het tweede gedeelte van de avond gaat het publiek in kleine groepjes met elkaar in gesprek over deze vraag. De avond eindigt met een korte terugkoppeling vanuit de groepjes naar de gastspreker wat voor antwoorden zij op deze vraag hebben gevonden. Dit alles vindt plaats in de kantine van de Universiteit voor Humanistiek (hierna UvH) die voor de gelegenheid wordt omgetoverd tot een gezellig café. In dit stuk zet ik uiteen waarom ik deze bijeenkomstenreeks heb opgezet, wat mijn ervaringen tot nu toe zijn en welke toekomstplannen ik heb. Daarbij behandel ik onder andere mijn visie op de koers van de UvH en de potentie die ik zie in het levensbeschouwelijk humanisme om mensen diepgaand te verbinden.

Waarom deze bijeenkomsten?
Bij de oprichting van deze bijeenkomstenreeks heb ik drie onderscheidende elementen geformuleerd waar achter elk van deze elementen redenen zitten waarom ik deze reeks heb opgericht. Ik loop ze één voor één bij langs. Allereerst: het humanisme wordt levend gemaakt en mensen kunnen uit de bijeenkomsten inspiratie halen voor hun dagelijks leven en/of belangrijke keuzes in het leven. Enerzijds is dit uitgangspunt geformuleerd omdat weinig studenten en medewerkers op de Universiteit voor Humanistiek (nog) een idee hebben wat het humanisme inhoudt en wat het kan betekenen voor hen.
En áls ze een idee hebben wat het humanisme inhoudt, lijkt het vooral iets abstracts te zijn voor hen, wat weinig te maken heeft met hun eigen leven. Met deze bijeenkomstenreeks wil ik aan hen, maar ook aan anderen, laten zien dat het humanisme als levensbeschouwing heel concreet kan zijn en richting kan geven aan je leven. Hierover zal ik later meer uitweiden.

Daarnaast heb ik dit uitgangspunt geformuleerd omdat het humanisme als inspirerende levensrichting steeds meer lijkt te verdwijnen op de UvH. Waar er voorheen verschillende denkers en schrijvers op de UvH waren die schreven over het levensbeschouwelijk humanisme, denk aan Joep Dohmen, Harry Kunneman, Hans Alma en Henk Manschot, zijn die tegenwoordig vrijwel verdwenen. De UvH begon ooit om de praktijk van geestelijk verzorgers meer wetenschappelijk in te bedden en om onderzoek te doen naar levensvragen en de vraag van de zinvolheid van het bestaan.

Grondlegger van de humanistiek, Jaap van Praag, omschreef deze nieuwe wetenschappelijke discipline als: de fenomenologische doordenking van de humanistische levensovertuiging. In de (promotie-)onderzoeken en boeken die tegenwoordig worden geschreven, is dit nauwelijks nog terug te vinden. De meeste onderzoeken, die overigens zeker waardevol zijn, zijn sociaalwetenschappelijk van aard en hebben weinig verbinding met de humanistisch levensbeschouwelijke identiteit van de universiteit. Ook merk ik dat steeds meer medewerkers nauwelijks een idee hebben wat het humanisme inhoudt en dat het voor hen weinig betekenis heeft dat ze op een levensbeschouwelijke, humanistische universiteit werken.