De relatie veranderen tussen mens en natuur is nog maar het begin

Omschrijving

Het succes van de Groenen in Frankrijk bij de Europese verkiezingen mag niet worden overschat, maar ook niet worden onderschat. Het mag niet worden overschat omdat het deels het gevolg is van het falen van de Socialistische Partij, en van de geringe geloofwaardigheid van de MoDem2 en de kleine linkse partijen. Het mag niet worden onderschat omdat dit ook blijk geeft van de politieke vooruitgang van het ecologische bewustzijn in ons land.

Wat echter nog steeds tekortschiet, is de diepere relatie tussen politiek en ecologie. Zeker, Daniel Cohn-Bendit3 pleit terecht voor een politieke ecologie. Maar het volstaat niet om de politiek in de ecologie te brengen; men moet ook de ecologie in de politiek brengen. Immers, vallen kwesties als rechtvaardigheid, de staat, gelijkheid en sociale verhoudingen doorgaans nog buiten het bereik van de ecologie. Een politiek die de ecologie niet omvat, zou een verarming zijn, maar een politiek die zich tot de ecologie beperkt, zou eveneens een verarming zijn.

De ecologie heeft de verdienste ons ertoe aan te zetten om onze manier van denken en handelen ten aanzien van de natuur te transformeren. Deze verandering is echter nog lang niet voltooid. De visie op een universum van objecten die bestemd zijn om door ons te worden gemanipuleerd en onderworpen, is nog niet echt ingeruild door de visie op een levende natuur waarvan we de spelregels en diversiteit moeten respecteren. De visie op de mens die ‘boven de natuur’ staat, is nog niet vervangen door die op een mens die in complexe afhankelijkheid staat met de levende natuur, waarvan het einde ook ons einde zou betekenen. De politieke ecologie heeft bovendien de verdienste dat ze ons ertoe aanzet ons denken en handelen ten aanzien van de samenleving en onszelf te veranderen.

Elk ecologisch beleid heeft namelijk twee kanten: de ene is gericht op de natuur, de andere op de samenleving. Zo is een beleid dat erop gericht is vervuilende fossiele brandstoffen te vervangen door schone energiebronnen tegelijkertijd gericht op gezondheid, hygiëne en levenskwaliteit. Een beleid inzake energiebesparing is tegelijkertijd onderdeel van een beleid dat verspilling tegengaat en de consumptiedrang van de middenklasse bestrijdt. Een beleid dat de geïndustrialiseerde landbouw en veeteelt terugdringt, en daarmee het grondwater zuivert, diervoer van hormonen en antibiotica ontdoet, en plantaardig voedsel ontgift dat doordrenkt is met pesticiden en herbiciden, is tegelijkertijd een beleid gericht op volksgezondheid en hygiëne, voedsel- en levenskwaliteit. Een beleid dat erop gericht is steden te verschonen door ze te omringen met een parkeergordel, het elektrische openbaar vervoer te ontwikkelen en historische centra autovrij te maken, draagt sterk bij aan een herhumanisering van de steden, wat bovendien de herintroductie van sociale diversiteit zou inhouden door sociale getto’s af te schaffen, de luxegetto’s voor bevoorrechten inbegrepen.